مقالات
بهترین ابعاد چراغ سقفی برای نوردهی استاندارد؛ از چراغ سقفی توکار ۶ وات تا چراغهای سقفی بزرگ ۴۸ وات
فهرست محتوا
نورپردازی سقفی یکی از مهمترین عوامل در زیبایی، راحتی و کارایی فضاهای داخلی است و انتخاب ابعاد درست چراغ سقفی مستقیماً بر کیفیت نوردهی، یکنواختی پخش نور و حتی حس فضا تأثیر میگذارد. در سال ۲۰۲۵، با گسترش استفاده از چراغهای LED توکار و روکار SMD و COB، دیگر فقط توان (وات) مهم نیست؛ بلکه قطر ظاهری، قطر حفره سقف کناف، عمق نصب و زاویه تابش تعیینکننده عملکرد واقعی هستند. در این مقاله جامع، بهترین ابعاد چراغهای سقفی را از مدلهای کوچک ۶ وات تا پنلهای بزرگ ۴۸ وات بر اساس استانداردهای IESNA، مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان ایران و تجربیات اجرایی در پروژههای مسکونی و تجاری بررسی میکنیم تا دقیقاً بدانید برای هر فضا کدام سایز ایدهآل است.
چرا ابعاد چراغ سقفی مهمتر از توان آن شده است؟
در نسل قبلی روشنایی (هالوژن و فلورسنت)، توان الکتریکی تقریباً متناسب با نور خروجی بود، اما در LEDهای نسل جدید، راندمان نوری به ۱۱۰–۱۶۰ لومن بر وات رسیده است. یعنی یک چراغ ۱۸ وات امروز میتواند بیش از ۲۰۰۰ لومن نور بدهد – معادل یک مهتابی ۷۰ واتی قدیمی! بنابراین، توان دیگر شاخص اصلی نیست. آنچه تعیینکننده کیفیت نهایی نور است، چهار عامل زیر است:
- قطر ظاهری (Outer Diameter): مستقیماً روی زیبایی و حس فضا تأثیر میگذارد.
- قطر حفره سقف (Cut-out Size): برای نصب در کناف یا رابیتس.
- عمق نصب (Height): مهم برای سقفهای با ارتفاع محدود.
- زاویه تابش (Beam Angle): معمولاً ۱۲۰ درجه در مدلهای استاندارد و ۶۰–۹۰ درجه در مدلهای متمرکز COB.
وقتی این چهار عدد با مساحت، ارتفاع سقف و کاربری فضا هماهنگ باشند، نور یکنواخت، بدون سایه و بدون خیرگی خواهید داشت.
جدول استاندارد ابعاد چراغ سقفی (۶ تا ۴۸ وات)
| توان (وات) | لومن تقریبی | قطر ظاهری (mm) | قطر حفره سقف (mm) | عمق نصب (mm) | زاویه تابش | کاربرد ایدهآل | تعداد پیشنهادی در ۱۰ مترمربع |
| ۶–۸ وات | ۵۵۰–۷۵۰ | ۸۵–۱۰۰ | ۷۵–۹۰ | ۳۰–۴۰ | ۱۲۰° | راهرو، سرویس، کنار تخت | ۸–۱۲ عدد |
| ۹–۱۲ وات | ۸۰۰–۱۲۰۰ | ۱۱۰–۱۳۰ | ۹۵–۱۱۵ | ۳۵–۵۰ | ۱۲۰° | اتاق خواب، آشپزخانه کوچک | ۶–۸ عدد |
| ۱۵–۱۸ وات | ۱۴۰۰–۱۸۰۰ | ۱۴۵–۱۶۰ | ۱۳۰–۱۴۵ | ۵۰–۶۵ | ۱۲۰° | هال کوچک، پذیرایی | ۵–۶ عدد |
| ۲۰–۲۴ وات | ۲۰۰۰–۲۵۰۰ | ۱۷۰–۱۹۰ | ۱۵۵–۱۷۵ | ۶۰–۸۰ | ۱۲۰° | پذیرایی متوسط، سالن | ۴–۵ عدد |
| ۳۰–۳۶ وات | ۳۲۰۰–۴۰۰۰ | ۲۰۰–۲۲۵ | ۱۸۵–۲۱۰ | ۷۰–۹۰ | ۱۲۰° | هال بزرگ، لابی | ۳–۴ عدد |
| ۴۰–۴۸ وات | ۴۵۰۰–۵۵۰۰ | ۲۴۰–۳۰۰ | ۲۲۰–۲۸۰ | ۸۰–۱۱۰ | ۱۲۰° | سالنهای تجاری، رستوران | ۲–۳ عدد |
راهنمای انتخاب ابعاد چراغ سقفی بر اساس مساحت و ارتفاع سقف
- ارتفاع سقف زیر ۲.۷ متر (آپارتمانهای معمولی): حداکثر قطر ظاهری ۱۶–۱۸ سانتیمتر (تا ۲۴ وات) → از بزرگتر شدن چراغ جلوگیری میکند تا سقف کوتاهتر به نظر نرسد.
- ارتفاع سقف ۲.۸ تا ۳.۲ متر (ویلاها و واحدهای لوکس): قطر ۲۰–۲۲ سانتیمتر (۳۰–۳۶ وات) بهترین تعادل زیبایی و نوردهی را دارد.
- ارتفاع سقف بالای ۳.۵ متر (لابی، سالن پذیرایی بزرگ): پنلهای ۳۰×۳۰، ۶۰×۶۰ یا دایرهای ۳۰ سانتیمتر (۴۰–۴۸ وات) برای پوشش کامل بدون نقطه تاریک.
بهترین ابعاد چراغ سقفی برای هر فضا
اتاق خواب (۱۲–۱۸ مترمربع): چراغ مرکزی ۱۵–۱۸ وات با قطر ۱۵–۱۶ سانتیمتر + ۴ عدد ۷ وات کنار تخت → نور ملایم و بدون خیرگی
آشپزخانه (۸–۱۵ مترمربع): ۲ عدد ۱۸–۲۴ وات (قطر ۱۷–۱۹ سانتیمتر) بالای کانتر + نور زیرکابینتی → روشنایی ۳۰۰–۵۰۰ لوکس
پذیرایی و هال (۲۰–۴۰ مترمربع): ۱ عدد مرکزی ۳۰–۳۶ وات (قطر ۲۲ سانتیمتر) + والواشر یا لامپهای مخفی → حس لوکس و یکنواخت
سرویس بهداشتی و حمام: فقط ۹–۱۲ وات (قطر ۱۱–۱۳ سانتیمتر) با IP44 → جلوگیری از بزرگنمایی فضای کوچک
فضاهای تجاری و اداری: پنل ۶۰×۶۰ سایز ۴۰–۴۸ وات (۵۰۰۰–۶۵۰۰ لومن) هر ۳–۴ متر یک عدد → استاندارد ۵۰۰ لومن اداری
نکات طلایی انتخاب ابعاد چراغ سقفی و جلوگیری از اشتباهات رایج
- فاصله بین چراغها = ۱.۲ تا ۱.۵ برابر قطر ظاهری: مثلاً برای چراغ ۲۰ سانتیمتری → فاصله ۲.۴ تا ۳ متر
- در سقف کناف همیشه ۵–۱۰ میلیمتر حاشیه اضافی برای حفره در نظر بگیرید: مثلاً برای حفره ۲۰۰ میلیمتر → سوراخ ۲۰۵–۲۱۰ میلیمتر بزنید
- فریملس (بدون قاب) بهترین انتخاب است: حتی اگر کمی گرانتر باشد، سقف کاملاً تمیز و یکپارچه میشود.
- در فضاهای مستطیلی، آرایش خطی بهتر از مربعی است: مثلاً ۳ عدد ۲۴ وات در یک خط برای هال ۴×۸ متری
- برای سقفهای تیره (طوسی، مشکی)، ۲۰–۳۰٪ نور بیشتر در نظر بگیرید: چون رنگ تیره نور را جذب میکند.
- در سقفهای خیلی شلوغ (کناف با طرح)، از سایز کوچکتر استفاده کنید: تا طرح کناف غالب باشد، نه چراغ.
جمعبندی: فرمول سریع انتخاب بهترین ابعاد چراغ سقفی
مساحت اتاق (مترمربع) × ۱۰۰–۱۵۰ لومن مورد نیاز ÷ لومن هر چراغ = تعداد
سپس از جدول بالا، نزدیکترین سایز را انتخاب کنید
مثال: پذیرایی ۳۰ متری → ۳۰۰۰–۴۵۰۰ لومن نیاز دارد → یک عدد ۳۶ وات (قطر ۲۲ سانتیمتر) یا دو عدد ۲۴ وات (قطر ۱۹ سانتیمتر)
با رعایت این ابعاد و توانها، نه تنها نوردهی استاندارد و یکنواخت خواهید داشت، بلکه زیبایی سقف حفظ شده و مصرف انرژی بهینه میشود. انتخاب درست سایز چراغ سقفی، تفاوت بین یک نورپردازی معمولی و یک فضای حرفهای و دلنشین است.